Wees geen toeschouwer

Rosanne Ferrari sprak met Virginia Yanquilevich, CEO van Dopper, kort voordat zij naar New York vertrekt om tijdens de UN Climate Week te spreken voor honderden internationale bestuurders. Een gesprek over een missie, een carrière en een overtuiging die begint aan de keukentafel in Buenos Aires. Wat in dat gesprek steeds terugkeert, sluit aan bij leading through uncertainty, het jaarthema van Odgers: de missie blijft het vaste punt. Of een aanpak werkt, of mensen meegaan en of het ooit genoeg is, blijft onzeker. Het maakt het gesprek ook tot een portret van leiderschap vanuit intrinsieke motivatie: blijven bewegen, ook wanneer de richting niet vanzelf spreekt en de tegenstroom groot is.

Een vraag aan de keukentafel

Virginia is dertien jaar als haar ouders haar iets vragen wat ze nooit meer is vergeten. Ze had verteld over wat ze in haar stad zag: de scherpe contrasten tussen welvaart en armoede, mensen die bedelden terwijl anderen wegkeken.

Niet veel later meldde ze zich aan voor vrijwilligerswerk in het zuiden van Argentinië. Wat ze daar zag, een school zonder toegang tot schoon water en kinderen die uren liepen om water te halen, kon ze niet meer ontkennen. Die ervaring maakte de ongelijkheid rond toegang tot schoon water concreet. Wat eerder een maatschappelijk probleem leek, werd ineens iets wat ze kon zien, voelen en begrijpen.

Die ervaring legde de basis voor een overtuiging die ze sindsdien nooit heeft loslaten: niet wegkijken, en niet wachten tot iemand anders het oplost.

Succes dat niet voelt als succes

Jaren later bouwt Virginia een commerciële carrière op die, op papier, succesvol is. Targets worden gehaald, omzet groeit. Toch voelde dat succes voor haar niet als succes. Ze miste de vraag waar haar werk uiteindelijk aan bijdroeg.
Een coach geeft haar een opdracht: schrijf tien bedrijven op waarvoor je echt zou willen werken. Tien keer schrijft ze hetzelfde antwoord op: Dopper.

Ze solliciteert, ondanks dat ze niet voldoet aan de functie-eisen. De gesprekken die volgen, waaronder een ongebruikelijke kennismaking met oprichter Merijn Everaarts, gaan niet over een cv, maar over een visie. Voor Virginia is meteen duidelijk: dit is waar ze wil zijn.

De missie als horizon

Bij Dopper draait alles om één missie: een wereld zonder verpakt water, waarin iedereen toegang heeft tot schoon water. Wereldwijd heeft naar schatting één op de vier mensen die toegang niet.

Voor Virginia is die missie niet zomaar een uitgangspunt, het is het enige punt dat onveranderlijk is. Of een aanpak werkt, of een project aanslaat, of mensen meegaan: dat blijft onzeker. De missie niet.

Diezelfde verschuiving zie je terug in hoe ze haar rol invult. Waar ze vroeger vooral bezig was met de dagelijkse uitvoering, het "in het bedrijf werken", is ze de afgelopen jaren steeds meer "aan het bedrijf" gaan werken: de vraag waar de organisatie naartoe gaat, juist nu de weg daarnaartoe allang niet meer vastligt. Daarbij gaat het niet om één perfecte oplossing, maar om blijven bewegen in de juiste richting.

Beslissen zonder garantie

Die verschuiving werd het scherpst zichtbaar tijdens de coronaperiode. Er was geen protocol, geen zekerheid over wat goed was. Maar er moest wel iemand beslissen. Voor Virginia werd dat een kantelmoment. Ze merkte dat leiderschap soms betekent dat je, zonder garantie, toch richting moet geven. Sindsdien spreekt ze zich duidelijker uit.

Wat ze daarbij heeft moeten leren, is dat een besluit nemen niet betekent dat iedereen meegaat. En dat dat oké is.

Twijfel toelaten, niet uitstellen

Dat ze knopen doorhakt, betekent niet dat ze nooit twijfelt. Het verschil zit in wat ze daarmee doet. Voor verschillende vraagstukken heeft ze een klein, vast groepje mensen waarmee ze kan sparren, steeds iemand anders afhankelijk van het onderwerp. Maar niet elke twijfel is meteen een gesprek.

Twijfel is voor haar geen teken dat er iets misgaat. Het is onderdeel van hoe ze tot een besluit komt: eerst de ruimte nemen om te begrijpen wat er eigenlijk speelt, dan pas de dialoog opzoeken.

De rugzak die nooit leeg raakt

Wie werkt aan een probleem van deze omvang, ontkomt niet aan de vraag of het ooit genoeg is. Tijdens werkbezoeken aan projecten in Nepal ziet Virginia regelmatig wat er overblijft van eerdere hulpinitiatieven van verschillende organisaties, zoals materiaal dat jaren later nog verlaten op locatie ligt.

Een definitief antwoord op die vraag is er niet, en zal er ook niet komen. Toch blijft ze in beweging, niet omdat ze weet dat het genoeg zal zijn, maar omdat stilstaan geen optie is. Dat vraagt meer dan overtuiging alleen. Het vraagt volharding, flexibiliteit en het vermogen om tegen de stroom in te blijven zwemmen, ook wanneer resultaat niet direct zichtbaar is. Om dat te kunnen volhouden, is zelfzorg voor haar geen bijzaak. Sporten, tijd met haar gezin, wandelen, lezen over gedrag en psychologie: het zijn geen pauzes van het werk, maar de voorwaarde om het te kunnen blijven doen.

Verandering begint bij gedrag

Dopper verandert geen flessen, het verandert gedrag. Die overtuiging vertaalt Virginia naar een praktische aanpak, mede gevormd door een opleiding aan de Behavioral Change Academy. De meeste mensen willen wel bijdragen, ziet Virginia. De vraag is vooral hoe je gedrag begrijpt en het zo makkelijk mogelijk maakt om het goede te doen.

Een voorbeeld is de Dopper Wave, een belofte om nooit meer verpakt water te drinken. Virginia tekende die belofte zelf, jaren geleden, en voelt de impact ervan nog steeds. Die belofte werkt door in kleine dagelijkse keuzes. Zelfs op congressen, waar een flesje water soms nog vanzelfsprekend op tafel staat of vragen om kraanwater in een restaurant in Nederland, blijft ze zich bewust van wat zo'n keuze betekent.

Het podium in New York

Dopper werkt al jaren samen met WaterAid aan projecten voor schoon drinkwater in Nepal. Dit jaar ronden ze een pilot af in Changunarayan, een gemeente van ongeveer 60.000 inwoners nabij Kathmandu. Het project gaat verder dan het aanleggen van watertappunten. Het brengt in kaart wat nodig is om toegang tot schoon drinkwater structureel te organiseren: van financiering en beheer tot kwaliteitscontrole en de rol van de lokale overheid en gemeenschap. De ambitie is om van deze pilot een bewezen en reproduceerbaar model te maken dat ook in andere gemeenten en landen kan worden toegepast. Daarom wordt de aanpak open source gedeeld: niet alleen om kennis beschikbaar te maken, maar vooral om de toegang tot schoon drinkwater wereldwijd te helpen versnellen

Vanaf het begin was duidelijk dat de lessen uit het project gedeeld moesten worden. Aan het einde publiceert Dopper de blueprint, inclusief de fouten, zodat andere gemeenten ermee verder kunnen. Die blueprint presenteert Dopper deze zomer tijdens World Water Week in Stockholm.

Via het UN Global Compact, het netwerk van bedrijven dat ooit door Kofi Annan is opgezet, volgt een uitnodiging voor een nog groter podium: de UN Climate Week in New York tijdens de UN Global Compact Leaders Summit, voor een zaal met vele internationale invloedrijke CEO’s. In november staat ook de COP in Turkije op de agenda. Voor Virginia is de schaal van dat podium geen doel op zich. Hoe groter het bereik, hoe groter de kans om de missie verder te brengen.

Liefde en warmte als basis

Achter de schaal en de ambitie schuilt voor Virginia iets kleins en constants. Ze gelooft sterk in liefde en warmte als basis, thuis én op het werk. Het is dezelfde overtuiging die ze als dertienjarig meisje meekreeg: niet wegkijken, iets doen, hoe klein ook. Een kind zonder lunch een boterham geven. Kraanwater bestellen, ook als anderen aan tafel raar opkijken.

Voor haar zijn dat geen losse gebaren, maar varianten van dezelfde keuze: verantwoordelijkheid nemen waar je invloed hebt. Ze wil haar verhaal als geheel kunnen vertellen, van begin tot einde, zodat mensen begrijpen waar het werkelijk over gaat. Of het podium nu een schoolplein is of de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties: voor Virginia Yanquilevich blijft leiderschap uiteindelijk een persoonlijke keuze. Niet wegkijken. In beweging komen, ook zonder garantie dat het genoeg is. Wees geen toeschouwer.

Bent u benieuwd hoe leiderschap vanuit missie eruitziet in de praktijk, of wilt u van gedachten wisselen over leiderschap in onzekere tijden? Neem contact op met Rosanne Ferrari, Partner Business & Professional Services.