Leading Through Uncertainty: Discipline als houvast

We vroegen Maaike, Partner bij Odgers, naar de ervaringen en keuzes die haar hebben gevormd. Haar antwoorden geven een eerlijk inkijkje in hoe discipline, directheid en een groeiende zichtbaarheid samenkomen in haar manier van leidinggeven.

Welke onverwachte wending in jouw loopbaan heeft jou gevormd tot de leider en adviseur die je vandaag bent? En hoe helpt die ervaring jou om met onzekerheid om te gaan?

“Mijn leven kent misschien niet meer onverwachte wendingen dan dat van een ander. Wat mij misschien wel het meest heeft gevormd, is dat ik niet voorbestemd was om partner binnen een executive-searchorganisatie te worden. Ik kom uit een gezin van drie, en ik was thuis nooit degene die als ‘de slimme’ gold. Ik kreeg een lbo-advies, maar heb uiteindelijk toch de havo afgerond. Na de middelbare school ging ik naar het mbo, zoals mijn omgeving eigenlijk ook verwachtte. Simpelweg omdat het volgen van een hbo-opleiding geen onderwerp van gesprek was.

Na het afronden van de mbo-hotelschool ben ik mijn werkzame leven gestart op de reserveringsafdeling van een hotel. Vervolgens kwam ik via een rol als artsenbezoeker bij AstraZeneca uiteindelijk terecht bij een uitzendbureau. Daar, in de bemiddeling van officepersoneel, merkte ik voor het eerst: dit kan ik, dit vind ik leuk. Om door te groeien was het nodig om aantoonbaar hbo-werk- en -denkniveau te hebben. Omdat ik dat niet met een diploma kon aantonen, heb ik me ingeschreven voor een hbo-opleiding. Gedurende een jaar volgde ik naast mijn werk twee avonden per week colleges en haalde ik mijn hbo-propedeuse. Puur om het papiertje te hebben waarmee ik tegen de wereld kon zeggen dat ik wel degelijk op dat niveau kon werken.

Wat me daarnaast heeft gevormd, zijn de mensen die ik onderweg ben tegengekomen en die zeiden: ik denk dat jij dit kunt, ga het maar doen. Odgers heeft daar een belangrijke rol in gespeeld door me alle kansen en mogelijkheden te bieden. Vooral door vertrouwen te schenken op momenten dat ik het zelf nog niet geloofde en mijn cv dat vertrouwen niet vanzelfsprekend maakte.

Diezelfde overtuiging pas ik toe op kandidaten, zeker bij bestuurlijke of toezichthoudende rollen in de zorg: het gaat nooit om het vinkje. Een diploma toont aan dat je op een bepaald niveau hebt geacteerd, maar daar zit niet de waarde. De waarde zit in de vraag: welke visie breng je mee, welke vragen stel je, welk leiderschap laat je zien? Ik ken bestuurders in de zorg die ook via het mbo zijn begonnen en zijn doorgegroeid naar de top. Dat is een uitzondering, en er moet wel relevante ervaring staan tegenover wat iemand moet gaan bewerkstelligen. Maar het diploma zelf is nooit het antwoord op de vraag of iemand waarde kan creëren.”

Welke leiderschapskwaliteit zet jij bewust in wanneer omstandigheden veranderen of complex worden? En hoe zie je dat terug in je werk met collega's, klanten en kandidaten?

“Als het echt moeilijk wordt, val ik terug op de discipline die mij door heel mijn loopbaan heeft geholpen. Ik weet niet altijd precies wat er gaat gebeuren, maar als ik terugga naar de basis en de dingen doe zoals ik denk dat het hoort, met de juiste intenties, dan komen we er wel. Dat geeft mij houvast, ook al word ik daar weleens in uitgedaagd.

Wat ook helpt, is een soort vijfjaarsperspectief: wat me vandaag enorm bezighoudt, is over een half jaar vaak alweer vergeten. Dat relativeert niet alles, maar het helpt me om door een lastige situatie heen te ploeteren in plaats van erin vast te lopen.

Als het echt complex wordt, word ik directiever naar de mensen om me heen: duidelijker over wat ik op dat moment wil en waarom. Mijn medepartners kennen dat patroon inmiddels goed. Voor de mensen met wie ik nauw samenwerk, werkt dat. Zij weten precies wat ze aan me hebben, ook onder druk. Dat is een bewuste keuze, maar ik weet ook dat dezelfde directheid soms als rigide kan overkomen. Dat houd ik mezelf scherp voor.

Een tip die ik ooit heb gekregen en die me nog altijd helpt: ‘it’s not about you’. Als iemand scherp reageert onder druk, is dat negen van de tien keer projectie, geen oordeel over mij. Dat besef geeft rust, en ik gun dat inzicht iedereen in de samenwerking met anderen.”

Op welk gebied wil jij dit jaar zelf verder groeien of experimenteren?

“Mijn grootste uitdaging zit in loslaten. Ik hou van controle, en ik wil een bepaalde kwaliteit leveren. Op het moment dat ik het gevoel heb dat die kwaliteit afglijdt of dat het niet snel genoeg gaat, spring ik zelf in het gat en ben ik geneigd het zelf op te lossen. De feedback die ik al jaren krijg, is dat ik dingen te veel bij mezelf houd en te weinig delegeer of loslaat.

Ik kan wekenlang moeiteloos doorgaan en veel bij mezelf houden. Vaak merk ik pas achteraf dat dat niet altijd de beste weg was. Waarin ik dit jaar wil groeien, is minder zelf in de controle zitten en meer vertrouwen dat het ook goedkomt als ik er niet bovenop zit.

Daarnaast wil ik meer die rol van cultuurdrager pakken en zichtbaarder zijn. Niet door mezelf te veranderen: ik kan prima op een podium staan, maar het hoeft voor mij niet. Ik ben liever publiek dan spreker. Het gaat mij om de balans vinden tussen zichtbaar zijn en dichtbij mezelf blijven, zonder dat het onnatuurlijk wordt.”

Discipline als houvast

Maaikes verhaal laat zien dat leiderschap niet per se begint bij een vlekkeloos cv, maar bij de bereidheid om door te zetten waar het moeilijk wordt. In haar werk binnen executive search in de zorg kijkt ze daardoor verder dan ervaring op papier: ook leiderschapspotentieel, bestuurlijke sensitiviteit en context wegen zwaar. Dat ze nu juist zoekt naar meer loslaten en meer zichtbaarheid, terwijl controle en discipline haar altijd hebben gedragen, maakt haar verhaal niet minder overtuigend. Het laat zien dat ze net zo kritisch naar zichzelf kijkt als naar de kandidaten die ze beoordeelt.

Bij Odgers geloven we dat de beste adviseurs zelf blijven bewegen, blijven vragen en anderen meenemen in die reis. Herkent u deze uitdagingen? Of wenst u van gedachten te wisselen over leiderschap in complexe omstandigheden? Neem contact op met Maaike.